Woensdag, pills pills pills

What a day!

We vertrokken met een klein, zenuwachtig hartje naar de kliniek vanmorgen. “Zouden we echt alleen zijn?”. Maar die zorg konden we al snel laten varen, want de hoofdverpleegster had haar afspraak verplaatst naar de namiddag en was dus wel aanwezig! Oef!

Het betekende wel dat Dane en ik weer een dag gekluisterd waren aan de apotheek. Met goede moed zijn we er weer aan begonnen. ’s Ochtends komen de meeste patiënten en dan ben ik goed bezig en gaat de tijd goed voorbij. Voorschrift ontcijferen, medicatie zoeken, dosis nakijken, label schrijven, zakje vullen, uitleggen en op naar de volgende. Dane en ik zijn ondertussen op elkaar afgestemd en zodoende slaan we ons er probleemloos door. Maar vanaf half 11 is de grote stroom mensen gepasseerd en wordt het erg rustig. Waar we gister nog genoeg werk hadden met zakjes vullen, labels schrijven en stock opruimen, konden we dit vandaag niet doen wegens geen stock en geen labels… Ik ben overal wat gaan zoeken en vond uiteindelijk nog een paar witte etiketten. Deze heb ik doormidden geknipt en zodoende konden we toch nog enkele zakjes paracetamol vullen en labellen. Die paracetamol vliegt hier de deur uit!!!

Door dit gebrek aan werk en het feit dat we deze “post’ niet konden verlaten, ging de tijd erg traag voorbij. Het was dan ook leuk als er af en toe eens iemand binnen kwam om een babbeltje te slaan.

Maar het gaf ook een dubbel gevoel. We zijn hier stage komen doen om zoveel mogelijk van hier te leren en dan zitten we dagen in de apotheek. Van de andere kant zijn we ook heel blij dat we deze week zo’n hulp hebben kunnen zijn voor de clinic. Ze zaten echt in de puree door het personeelstekort en wij hebben toch een steentje kunnen bijdragen.

Tijdens de lunch ben ik onze dossiers eens gaan invullen. Ik heb hier allemaal documenten verzameld en nu gaan we dossiers aanmaken van onszelf, op de manier van hier. Dane en ik zijn hiervoor wel moeten trouwen, hebben een zoontje gekregen en Dane is tijdens mijn zwangerschap thuis gekomen met een SOA. Sorry thuisfront, voor deze schokkende gebeurtenissen, maar deze waren nodig om het leven van hier weer te geven. Nu, leven van hier is mss te algemeen uitgedrukt, maar SOA’s en vreemdgaan komen hier nog veel voor. Ik heb gehoord dat het aan het veranderen is, vooral het vreemdgaan. Maar het was een stukje van hun cultuur/gewoonte, maar nu komen de gevolgen steeds duidelijker naar voor. De cijfers voor HIV en SOA’s zijn erg hoog. Ook door de opkomst van het “feminisme” komt hier verandering in. Een verhaal wat ik van de studenten op IHS gehoord heb: “jonge meiden hebben hier vaak 4 à 5 vriendjes tegelijk. Ze “leren ze allemaal kennen” en uiteindelijk kiest ze de rijkste uit om haar leven mee te delen.”

Ik heb het gehoord van enkele jonge (mannelijke) studenten en weet niet of het een algemeen gegeven is, of dat het veel voorkomt. Ik heb het nog niet durven vragen aan de dames hier ;-)

De dossiers zijn al aardig aangevuld geraakt en we hebben al vanalles verzameld om op school het verpleegdossier en de materialen te kunnen laten zien!

Na het werk zijn we toch nog even naar de mall geweest, maar we hebben GEEN kip gegeten! We hebben Nando’s lokroep kunnen weerstaan! Wel hebben we nieuw boterhambeleg gekocht en zijn we een (3) pintje gaan drinken. Ik vond dat we dat wel verdiend hadden in het midden van de week!

Terug op IHS was het tijd voor het eten. Toen ik naar de kantine wou gaan, kwam ik Lèbo tegen, mijn buurvrouw (geen student, maar ze verkoopt snoepjes en drankjes). Ik vroeg haar wat er vandaag op het menu stond en ze zei lachend: bread and tea.

Ik was er heilig van overtuigd dat dat een grapje was!!! Ik had zo’n honger, maar 3 keer per dag brood, dat is me toch teveel van het goede. Ik liep de kantine binnen en… jawel, tea and bread!

Gelukkig was er ook nog een heel droog rundersaucisseke en een klein lepeltje saus J

De smaak was niet slecht, maar het was niet de maaltijd waar ik stiekem op gehoopt had. Morgen vast weer beter!!! Wel zaten we bij de 2 kerels die we de dag dat we hier aankwamen ook hadden ontmoet. Het zijn studenten vroedkunde en ook al wat ouder en serieuzer (mijn leeftijdscategorie!!!). We hebben eens goed kunnen lachen en heerlijk ontspannen praten met mensen van hier. Het is vaak toch nog een beetje gemaakt en we moeten nog wat aftasten hoe het zit met humor en zo. Het gaat steeds beter, maar tot nu toe was dit het eerste echte volledig ontspannen gesprek voor mij. We hebben direct plannen voor het weekend gemaakt! Vrijdagavond gaan we (waarschijnlijk) mee naar een optreden/concert hier in het centrum. Er zou een vrij bekende artiest van hier optreden, verschillende stijlen muziek (jazz, soul, rock, maar zeker dansbaar :-)). Morgen ging hij eens kijken voor kaarten en dan weten we meer.

’s Avonds heb ik nog een leuk gesprek met mijn roommate gehad, het was precies de dag van de (oprecht) leuke gesprekken! Ze heeft me vanalles verteld over school, over het eten hier, over vanalles eigenlijk. Het is echt een schat van een meisje, die Leungo! Stiekem hoop ik dat zij volgend jaar naar België mag komen!!!

Van Dane had ik een serie op mijn laptopje gezet: Game of Thrones. Die ben ik ’s avonds steeds aan het kijken, geweldig! Zodoende heb ik ook iets anders om op te focussen ipv op het steeds slechter wordende internet en mislukte skype gesprekken.

Goodnight my friends!

x

Dinsdag, dispencary it is

Joepie! Ik heb eens ietsje langer geslapen vandaag! En wel tot 6u15 ;-)

Maar niet geklaagd, ik ben er echt blij om en heb er ook echt nood aan om de nachten iets langer te laten duren.

Vanmorgen heeft Dane gepast voor het ontbijt, jammer, want het waren boterhammen met jam! Nu, daar wij iedere middag al braaf onze boterhammetjes smeren, is dat natuurlijk niet zo’n verrassende afwisseling. Maar toch… Het is natuurlijk niet de bedoeling om vanaf nu niet meer op het ontbijt te verschijnen omdat we steeds ’s avonds gaan voor supper. Morgen sleep ik je mee Dane! Zet je wekker maar ;-)

Aangekomen in de clinic, zaten er al veel patiënten klaar in de wachtzaal. Maar er was niemand van het personeel te bespeuren. Vreemd… We liepen door naar het bureau waar wij onze tassen steeds opbergen in de archiefkast. De deur was dicht en dat was weer vreemd… Klop, klop, en we mochten binnen. Al het personeel was daar aanwezig en blijkbaar hadden ze een soort “spoed” vergadering. De maternity ward is open sinds zondagavond (er is toen een vrouw in arbeid binnen gekomen, maar ze is tot op vandaag nog niet bevallen!) en er zijn veel zieken, wat ervoor zorgt dat er een serieus tekort aan verpleegsters is. De vergadering was in het Setswana (de hoofdverpleegster verontschuldigde zich hier wel voor, maar ik begrijp heel goed dat dat veel beter gaat voor al het personeel) maar ik voelde dat de gemoederen verhit raakten. Nadat enkelen aan het werk werden gezet, bleven Dane en ik achter met nog 3 verpleegkundigen. Ik voelde me echt opgelaten, want het ging er heftig aan toe, er is zelfs iemand boos vertrokken. Het hoofd heeft ons daarna uitgelegd wat er gebeurd was en het is duidelijk merkbaar dat het tekort aan personeel voor veel spanningen zorgt. Dat is ook normaal, je kunt slechts een briefje op de deur hangen: “sorry, gesloten wegens ziekte.”.

Na wat overleg zijn we overeen gekomen dat Dane en ik vandaag weer de dispencary (apotheek) zouden runnen. Dus daar zaten we, in ons hokje ;-)

We hadden onze handen vol, een hoop patiënten, een grote levering die opgeruimd moest worden, een boel zakjes die gelabeld moesten worden, condooms die in subtiele zakjes gedaan moesten worden, flesjes die gevuld moesten worden,…

Ondertussen kon ik het ook niet laten om hier en daar wat op te ruimen. Ik heb de “toog” een grote beurt gegeven en alle rommel weg gegooid. Maar tussen de rommel ontdekte ik wel een paar verstekelingen: een soort rupsen. Blijkbaar is dit een lekkernij hier in Botswana, maar sorry sorry sorry, de naam is mij weer ontgaan. Het “parameter-meisje” (zo hebben wij haar genoemd, omdat het geen verpleegkundige is, maar we ook niet precies weten welke functie ze wel heeft. Door haar gebrekkig Engels komen we daar niet echt achter) is ze toch komen proeven, maar zei dat deze toch al behoorlijk oud waren. Ik wil zo’n specialiteit zeker eens proeven, maar niet die onder uit een kastje komen en daar al ik weet niet hoe lang liggen! Wie weet, komt het er nog van komende weken!

Ja, jongens, veel meer kan ik jullie over vandaag niet vertellen. De hele dag verantwoordelijk voor de dispencary… Tijdens de lunch hebben we ons ritme een beetje veranderd. We gaan nog steeds onze peanutbutter (jam voor Dane) sandwich opeten in het hutje, maar als we klaar zijn, gaan we binnen bij het personeel zitten. Zo leren we ze toch een beetje beter kennen en kunnen we wat meer leren over hun cultuur. Van de culturele misverstanden van vorige week, hebben we geen last meer gehad. Misschien omdat ik vrijdag heel rustig heb uitgelegd dat wij studenten zijn en niet de middelen hebben om hen allemaal van eten/drinken te voorzien. Misschien is het gewoon overgewaaid. Ik weet het niet. Maar het voelt in ieder geval weer prettig, de sfeer zit goed! We beginnen elkaar ook meer vragen te stellen, je merkt dat er een band ontstaat en dan durf je al wat meer vragen hé. We kregen vandaag ook complimenten omdat we het zo goed deden in de dispencary en omdat we zo mooi opgeruimd hadden. Dat was fijn om te horen!!!

Morgen zal een grote verrassing zijn. De hoofdverpleegkundige vertelde ons vanmorgen dat wij woensdag voormiddag de enige verpleegkundigen zullen zijn in de clinic. Ik dacht dat ze een grapje maakte en zei: “then we will have a busy day tomorrow!”. Maar het bleek pure ernst! Toen begonnen Dane en ik ons toch wat zorgen te maken. We bevinden ons echt niet in de positie om een clinic te runnen, we mogen dat ook helemaal niet. Daar er vandaag niks meer over gezegd is geweest en we de hoofdverpleegster na de lunch niet meer hebben gezien, weten wij dus niet wat er morgen gaat gebeuren. Er is in ieder geval een dokter aanwezig op woensdag, dus die kan de consultaties doen. De apotheek kunnen wij ondertussen wel aan, maar dan is er nog de dressing room en de injection room die niet van personeel voorzien zijn. Spannend!

Vandaag was dag 2 zonder mall, zonder Windhoek (biertje), zonder Nando’s (kip en friet) en zonder uitgaven! Goed hé! Als we zo door gaan, kunnen we de laatste dagen van ons verblijf op luxe safari ;-)

Het eten op IHS is heel goed meegevallen. Echt waar! Er was macaroni, gehakt (lekker gekruid), koolsalade en rijst. Mmmm! Goed gegeten dus!

Het internet is er iedere dag slechter aan toe en ik denk dat ik me maar weer moet gaan toeleggen op het early-morning-internet-kwartiertje. Alleen jammer dat het thuisfront dat niet op Skype is natuurlijk ;-)

Met momenten heb ik toch wel erge heimwee, vooral naar Alex! Ik mis onze droge humor en gezwans!!! Xxx

So, good people, I’m wishing you a lovely night, sweet dreams and a fresh start of a new day!

X

Maandag, we safed the clinic :-)

Hello good people! How are you?
Is de eerste stage/werk/schooldag een beetje meegevallen na een week vakantie?

Fris gewassen en met helder witte uniformen zaten Dane en ik om half 8 in de auto, op weg naar de Gerald Clinic. Een nieuwe werkweek kan beginnen en we hebben besloten dat we er het beste van gaan maken (vooral na de eerder negatief getinte gevoelens en het vaak gebrek aan werk daar).

En dat hebben we kunnen waarmaken vandaag! Amai nog niet!

In de clinic werden we vrijwel direct aangesproken door de hoofdverpleegkundigen. Of wij a.u.b. wilden helpen, want er was maar 1 verpleegkundige! Zijzelf moest naar de maternity ward omdat zij als enige ook vroedvrouw is en er sinds gister de eerste patiënte is binnengekomen, in arbeid. Ze vroeg of wij de vaccination room voor onze rekening wilden nemen. Natuurlijk!!! Bloednames hoefden we niet te doen (wegens geen supervisie), maar de spuitjes mochten we zetten. Wij al helemaal blij J

Maar helaas, de spuitjes waren er nog niet, dus er viel niks te zetten. Dit is echt weer zo’n heerlijk voorbeeld van hoe het hier aan toe kan gaan. Eerst 15min uitleg en opdrachten geven om er dan achter te komen dat het feest niet kan door gaan.

Dan zijn we maar weer naar de child welfare clinic gegaan. Daar was het een drukte van jewelste! Er waren wel meer dan 50 kinderen vergezeld van hun moeder, een kleurrijke bende. Dane en ik zijn er serieus in gevlogen: eerst een groot deel gewogen (eentje weegt, de ander noteert), dan die stapel geconsulteerd, geregistreerd en vitamine A gedoseerd. En weer een nieuwe ronde: wegen, consulteren registreren, doneren. In minder dan 2u tijd hadden we vrijwel alleen met ons 2-tjes alle kids gedaan!!! Er was wel een hulp (geen verpleegkundige, eerder een logistieke denk ik), maar die deed niet meer als GSM’en, een babbeltje slaan en af en toe vertalen. Na die 2u zei ze dat ze erg moe was, en ja sorry dat ik het zeg, maar dan moeten wij echt onze lach inhouden! Dat was nog niks en je kon er ook nog bij zitten. Ze willen hier allemaal heel graag naar België komen, maar ik vrees dat als ze 3 dagen meedraaien op een afdeling in ons ziekenhuis, dat ze dan heel snel terug willen. Het klinkt misschien cru, maar we kunnen het nog moeilijk vatten…

Toen kwam de volgende hulpvraag van de hoofdverpleegkundige: willen jullie de dispencary doen? Sure!!! Zodoende hebben Dane en ik de rest van de dag de apotheek “uitgebaat”. De wachtzaal zat propje vol en dat zorgde toch wel voor een lichte verhoging van de werkdruk en het stressniveau. Maar eerlijk: ik vond dat eigenlijk wel weer eens prettig om te ervaren! Het gaf me zo’n kleine boost van adrenaline en ik ging als een speer. De eerste paar voorschriften hebben we serieus moeten ontcijferen, maar na een tijdje weet je het precies. Het zijn steeds dezelfde dingen die terugkeren: paracetamol, allergix, diazepam,… Ik had gelukkig mijn lijstje met afkortingen meegenomen en zodoende hebben Dane en ik de wachtende menigte toch vlug kunnen reduceren tot 0.

Wat een heerlijk gevoel! We waren best trots op onszelf dat we dit tot een goed einde hadden gebracht en dat we zoveel werk verricht hadden op korte tijd. Ondertussen hadden we ook de hele apotheek opgeruimd, enorm veel etiketten geschreven en geplakt op reeds gevulde, maar niet gelabelde zakjes pillen, doosjes gelabeld,… Het mocht gezien worden. Maar er werd jammer genoeg niets van gezegd. Ik ben benieuwd hoe de apotheek er morgen uit ziet. Dane en ik moeten ons soms echt inhouden om er niet in te vliegen en de boel daar een goed op te ruimen en te poetsen! Eigenlijk een kleine moeite en het zou direct zo anders zijn. Maar in werkelijk ieder hoekje ligt rommel, alles in vies en stoffig, rommelig, onverzorgd,… Er gaat zo ook veel materiaal verloren en dat vind ik nog het ergste! Ze hebben al zo weinig.

Dat het lunchtijd was, was een welkom geschenk! Honger joh, na al dat harde werk. Helaas waren de lekkere balletje van de straatverkoopsters op, dus enkel boterhammen vandaag. In ons hutje hebben we nagenoten van ons harde werk. De vraag of we iets konden kopen (van/voor een patiënt) kon natuurlijk niet ontbreken. Maar we hebben ons voorgenomen dat we gewoon nee zeggen en er niet meer teveel van wakker gaan liggen.

In de namiddag was het een stuk rustiger. Dus eerst een paar consultaties gedaan en hier heeft Dane deze keer echt zijn best gedaan, alhoewel hij dit helemaal niet graag doet. Knap!

Maar omdat er niemand in de apotheek was en de mensen die wij op consultatie hadden toch allemaal medicatie nodig hadden, zijn we maar weer terug gegaan naar ons stekkie voor die dag. Het is toch fijn dat we op deze “crisis-dag” hebben kunnen helpen! Ik voelde me voldaan na die dag en dat heb ik soms gemist.

De chauffeur was weer goed op tijd en samen met hem zijn we even gestopt bij de supermarkt. Dane en ik hebben afgesproken dat we op financieel dieet gaan, dus niet meer iedere dag naar de mall en gewoon eten wat de pot schaft op school. Maar om minder naar de supermarkt te kunnen gaan, hebben we een voorraad water nodig. Vandaar die stop! Een grote voorraad water draag je niet even van de mall naar school in die hitte, dus hebben we even gebruik gemaakt van het gemotoriseerd vervoer. Dane heeft zich toch laten verleiden door wat eten uit de supermarkt, ik heb me kunnen inhouden, al liep het water me in de mond bij het zien van een heerlijke pasta! Ik heb netjes op school gegeten vandaag, maar het viel niet mee. Er waren geen groenten, enkel beef (en die is hier toch altijd taai en droog, ik krijg dat niet binnen, sorry) en iets wat weer een beetje op fufu leek. Dat heb ik dus gegeten met een beetje waterige saus. Niet vies, maar eerder saai J

Eindelijk zijn Dane en ik begonnen met het maken van onze stage opdracht. We hebben het er al zo vaak over gehad en steeds kleine dingen op papier gezet. Maar het moet natuurlijk ook in een mooie vorm gegoten worden en daar werd het hoog tijd voor. Het begin is gemaakt en komend weekend moet toch meer dan de helft af zijn, dat is weer een streefdoel.
Ondertussen is het half 10 en zit ik op bed dit verslag te typen. Ik begin toch te voelen dat ik gemiddeld maar 5u per nacht slaap en ga dus proberen dadelijk al erin te kruipen. Het internet zal niet meer lukken vrees ik, dat is al de hele namiddag een ramp. Het is duidelijk te merken dat de 6 Noorse dames terug zijn ;-)

Goodnight!

x

Zaterdag en zondag (5&6/11), at the pool

Héhé, toch wel blij met het weekend! Niks moet, alles mag… Dus het voornemen om uit te slapen is er en om te relaxen en om boodschapjes te doen en om te skypen met het thuisfront en om naar het internet-hotel-met-mooi-meegenomen-zwembad te gaan… Veel plannen dus!!!

Het uitslapen lukt me echter totaal niet hier!!! Grrrrrrr. Vrijdag avond heb ik wat film gekeken op mijn laptopje en ik hield de klok wel wat in de gaten. Toen die op 24u stond, vond ik dat wel een goed tijdstip om te gaan slapen. Bleek dat het al 1u ’s nachts was hier. Mijn laptop staat nog op Europa-tijd. Oeps J

Maar goed, zoals ik al zei had ik me voorgenomen om uit te slapen, dus geen zorgen. Ik had helaas geen rekening gehouden met de geluidjes die toch ook op zaterdag morgen hier aanwezig zijn, daar je hier met ongeveer 200 studenten een campus deelt. Dus om 6u, jawel, 6u in de ochtend, was den deze weer klaarwakker! Blijven liggen heeft geen zin, maar veel is er hier nog niet te doen. Ben me rustig gaan wassen (blijft toch koud, dat water), heb m’n kamertje wat opgeruimd, zat om 7u in het zonnetje buiten op internet, en toen had ik niks meer te doen hihi!

Wat gaat de tijd dan langzaam tot 10u, want dat was het tijdstip waarop ik Dane mocht gaan wekken. Stipt 10u belde ik hem dus en verwachte een slaapkopje aan de lijn. Maar niet heus, want Dane… was zijn was aan het doen! Toch knap dat hij dat helemaal alleen gedaan heeft!!! Ik heb hem wat tips gegeven en hij heeft zich er echt mee uit de slag getrokken, way to go Dane!!!

Om half 11 hebben we het internaat achter ons gelaten en daar hadden we echt even nood aan. Niet dat het hier erg is of zo hoor, begrijp me niet verkeerd!!! Maar je wordt toch steeds aangesproken en het is vaak hetzelfde verhaaltje wat zich dan afspeelt. Dus is het ook wel eens fijn om eens te kunnen ontspannen zonder deze vragen.

Daar Dane zijn enige zwembroek net professioneel en kletsnat aan de waslijn had gehangen en we samen toch echt het voornemen hadden om aan het zwembad te gaan liggen, hebben we een minimale omweg gemaakt via de fancy mall. Winkel in, winkel uit, maar gevonden!!! Een Botswaanse zwembroek! Voor de nieuwsgierige onder jullie: deze ziet er vrijwel hetzelfde uit als bij ons J

Nog een bezoekje aan de pick & pay supermarkt voor wat water en fruit (jawel, eindelijk wat vitamientjes!) en hup, op naar dat internet en het zwembad en het even baden in luxe.

Toen we bij het hotel arriveerden, kregen we echter een hele harde deksel op de neus! “I’m sorry Mma & Rra (miss & mister), but the internet is down since yesterday.”

Pats, klap, boem,… Daar sta je dan, je een week verheugd op dit uitje, de tassen zwaar geladen met alles wat we nodig hadden (laptops, kabels, camera, handdoeken, water, leesboeken, schoolwerk, …), een brandende zon… We waren beiden echt serieus uit ons lood geslagen! Dane werd er zowaar stil van en schopte eens goed tegen de vijver. Ik pinkte stiekem toch even een traantje weg. Vooral het feit dat ik me zo verheugd had om lekker te kunnen skypen met mijn zeer gemiste boyfriend, maakte dat ik echt even moest slikken.

We zijn toch maar aan het zwembad gaan zitten en na 15min kwamen we een beetje op onze positieven. Omdat ik toch stiekem hoopte op een klein wondertje, nam ik mijn laptop, zette hem aan, logde in, keek op het scherm,…. En zag dat er een fantastisch, vol wifi-signaal van het hotel zich manifesteerde op mijn computer! Dus ik als een gek naar de receptie. Het internet doet het, geef me snel een voucher! Maar “snel”, dat kan ik hier dus vergeten ;-)

Eerst testen en blijkbaar ging het binnen niet. Ik heb die man toch kunnen overtuigen om een kijkje te komen nemen aan het zwembad en nadat hij met zijn eigen ogen had gezien dat mijn stoere, kleine laptop dat signaal toch oppikte, kreeg ik gelukkig een code en kon de pret beginnen.

Bij het zien en horen van Alex kreeg ik het toch wel even moeilijk. Vooral ook omdat het weekend is en ik veel minder omhanden heb. Dan ga je er meer aan denken hé! Dan wil ik graag iets doen, samen met Alex… Nog 5 weekjes! Bereid je maar voor Alex, ik laat je de eerste tijd dat ik terug ben, niet met rust J

De rest van de dag verliep enigszins zo: internetten, biertje drinken, duik nemen, zonnebaden (de zon bleef zich wel verstoppen achter de wolken ,alsof ze schrok van onze witte benen), lezen, luieren en niks doen! Heerlijk! Af en toe moesten we wel even denken aan het feit dat het contrast soms echt enorm groot is. Wij liggen daar eigenlijk hemels (het is niet poepsjiek hoor, zal volgende week eens wat foto’s maken) en even verder hebben de mensen niks. Dat zorgt er wel voor dat we een klein schuldgevoel niet altijd kunnen onderdrukken.

Helaas vloog de dag weer om en gaat de zon hier echt veel te snel onder. Dus om 18u15 liepen we weer terug naar IHS. Doch, met een kleine omweg via de fancy mall, want voor ons was het ook weekend en we wilden nog een paar koude biertjes kopen in de liquor store en wat eten meenemen, daar het menu op school weer niet onze favoriet was. Dus ik naar de chinees (hilarisch toch, ga ik naar de chinees terwijl ik in Afrika ben) en Dane naar het bier. Hij was vrij snel terug en oh boy, wat een verhaal! In de liquor store was het een drukte van jewelste. Ik heb al uitgelegd dat wij blanken vaak worden vergeleken met geld. Dus toen Dane daar binnen kwam, vielen de kerels daar hem zowat aan. Iedereen kwam naar hem toe, vroegen geld en bier en zelfs zijn telefoonnummer, trokken aan zijn tas,… Dane is maar snel naar een security guy gegaan en deze heeft hem geëscorteerd door de winkel. Snel 4 biertjes en weg daar. Ondertussen moesten een paar jongens mee naar een kantoortje achterin. Dane hoorde een hoop geschreeuw uit die kamer komen, kortom, het was een nare toestand. Maar goed dat Dane direct naar de security is gegaan en dat die hem zo goed heeft geholpen!!! Dus wat hebben we geleerd: ga niet op zaterdag om 18u20 naar de liquor store en zeker niet met rugzak/laptop!

Eenmaal terug op IHS hebben we op mijn kamer een fris biertje gedronken en noodles met groenten gegeten. Daarna heb ik mijn witte was maar eens uit het sop gehaald en wonder boven wonder kon ik een kraakwit uniform aan de waslijn hangen! Dane vond zijn was ook allemaal terug, kurkdroog en lekker ruikend. Een douche kon er niet aan ontbreken en om de zaterdagavond in stijl af te sluiten hebben we op mijn mini laptopje de film Sonny Boy gekeken. Een relaxte afsluiter voor een relaxte dag!!!

Weer ging ik pas om 1u naar bed want de film duurde toch langer dan verwacht en toen moest ik mijn was nog afhalen en opruimen. Opnieuw het voornemen op uitslapen dus… maar helaas, klokslag 6u gingen de ogen genadeloos open. Ik lig er niet meer wakker van J en weet me ondertussen goed bezig te houden. Een ontbijtje van 2 crackers en een banaan ben ik al goed gewend, even internetten terwijl er nog niemand is, kamer opruimen, wassen en aankleden, lezen, schrijven,… en toen was het 10u. Maar Dane was telefonisch niet te bereiken, dus ben ik maar eens een kijkje gaan nemen in de jongens-blok. Na wat kloppen, kwam Dane toch de deur open doen. Ik had hem uit zijn heerlijke slaap gewekt. Sorry Dane!

Een half uur later waren we toch alweer onderweg om de dag van gister te herhalen, maar zonder winkelen in de fancy mall. Een kleine stop voor water in de crapy mall en toen naar het hotel. We kregen weer dezelfde boodschap, zelfs dat het nu erger was dan gister, maar deze keer deed het ons niks en die meneer liep direct met ons naar het zwembad om te checken. Natuurlijk was mijn klein stoer appletje in topvorm en hadden we direct verbinding. Let the fun begin.

Toch was het vandaag niet zo’n topdag. Toch wat heimwee bij ons beiden, toch een beetje last van verveling, lichte irritatie door de terugkomst van de Noorse meiden (niet om hun, maar meer door de verstoring van de rust en de vertraging van het internet), milde opgejaagdheid door de komst van een tja, toch wel marginale, luidruchtige, ongemanierde familie,… Het kan ook niet altijd feest zijn hé ;-)

Wel hebben we vlijtig al ons schoolwerk in orde gemaakt en het voelt toch goed dat we dat achter de rug hebben. Feedback schrijven in het Engels is toch net iets vermoeiender dan gewoon in het Nederlands je ding neerpennen. Maar het is gelukt, de papieren zijn ingevuld, de verslagen zijn getypt, de verplichte mailtjes zijn verstuurd. Top!!!

Veel meer valt er over vandaag niet echt te vertellen… Hij lijkt verder wel op gister, alleen geen liquor store, geen bier en geen film. Wel nog de was gedaan J

Morgen beginnen we weer aan een nieuwe stageweek, eerlijk gezegd, met gemengde gevoelens. Het is een beetje saai daar en we weten niet goed wat we er echt kunnen doen. Maar we hebben afgesproken dat we elkaar enkel positief gaan beïnvloeden en elkaar door de week loodsen en daar heb ik het volste vertrouwen in!

Voor alle studenten die morgen op stage vertrekken: heel veel succes en give it your best! Voor de schoolgangers: duik er weer in en go for it!

Voor de werkers en niet-werkers: een fijne maandag! J

X

Mpho

Vrijdag, uitboldag

Vandaag was het “uitboldag”. Op vrijdag is het niet zo heel erg druk in de clinic en dat was misschien maar goed ook. Dane en ik hadden beiden een beetje tegenzin om te gaan, vooral door wat er gister gebeurd is. Maar we hebben ons opgeladen en zijn toch met een glimlach het busje in gestapt. In de clinic ben ik direct naar de injection room gegaan, had wel zin om wat spuitjes te zetten. Het is er echter niet van gekomen J

Eerst kwam er een vrouw binnen van wie de glycaemie geprikt moest worden (bloedsuiker). Maar natuurlijk was het apparaatje zoek! Na 20min gevonden, maar eerst nog wat bespreken met een andere verpleegkundige… en zo ging er een half uur voorbij, terwijl de patiënt gewoon op de stoel zat te wachten. Goed, glycaemie geprikt, een veel te hoge waarde, maar daar wordt dan verder ook niks mee gedaan (kan ook niet, wegens tekort aan middelen). De volgende patiënt was een baby’tje van 3 maanden, schattig!!! Omdat ik nog nooit een kindje geprikt heb, vroeg ik de verpleegster dit eerst maar een keer voor te doen. Kwestie van dadelijk niet die naald te ver in dat beentje te duwen ;-).

En daar was alweer de volgende patiënt. Een 3-jarig jongetje waarvan de moeder vergeten was om vanaf de derde maand nog vaccinaties te laten zetten. Dat moest dus eerst eens grondig overlegt worden… En daar kon het wachten weer beginnen! Godzijdank ging opeens de tussendeur naar de dressing room (wondzorg) open en vroeg de verpleegkundige of ik een wond wou verzorgen. Natuurlijk!!! Zonder nadenken of vragen hoe of wat (sorry leerkrachten! Ik was gewoon zo blij dat er iets te doen was!!!) stapte ik er op af. Er stond een jonge knul van 18 voor me en ik had geen flauw idee waar de wonde zich bevond. En jawel, de jonge heer had zich laten besnijden en dat hield niet meer op met bloeden. Ik heb toch even op mijn tanden moeten bijten toen ik de veelvuldig rondgedraaide plakband moest verwijderen en ik denk dat hij dat ook heeft gedaan. Ongelooflijk dat ze dat er gewoon zo opplakken. Omdat de verpleegkundige ook niet goed wist wat te doen, ben ik de dokter (die er vandaag gelukkig even was) maar gaan halen. Hij heeft met (niet steriele) kompressen druk uitgeoefend voor een tijdje en toen mocht hij weer ingepakt. Maar oeps… er was geen materiaal meer. Nog 1 kompresje en van die hele stevige, dikke tape en daar werd het mee gedaan… Soms moet ik hier echt slikken, vind het echt moeilijk om zo’n dingen te zien. Als ik een ietsiepietsie blaartje heb, dan plak ik er direct een of andere dure pleister op en hier hebben ze nog niet de middelen om echt delicate wonden netjes af te dekken! Maar sommige dingen storen me ook. Zo ook het feit dat de verpleegkundige gewoon begint aan die wondzorg, terwijl ze weet dat er geen materiaal meer is om het terug dicht te doen. De arts noemt het: lack of common sense (gebrek aan logisch denken) en daar ben ik het roerend mee eens. Ze denken niet verder na, beginnen gewoon aan iets, zonder de gevolgen te overdenken. Het gebeurt wel meer hier en daardoor gaat er toch een stukje kwaliteit van de zorg verloren. Jammer!

Inmiddels waren de verpleegkundigen nog aan het discussiëren over wat ze met de vaccinaties voor die kleuter moesten doen. Om de tijd niet te verdoen, ben ik dan maar bij de dokter de consultaties gaan bijwonen. Dane was daar al, dus zaten er weer 2 witjes mee aan de tafel. De arts liet duidelijk blijken dat hij niet blij was met het feit dat de verpleegkundigen aan iedereen maar paracetamol voorschrijven. Zelf onderzocht hij echter geen enkele patiënt, dit weet hij aan het feit dat er geen zeep was om zijn handen te wassen en geen handschoenen om aan te doen. Toen Dane hem er op wees dat er een doos handschoenen voor zijn neus stond, zei hij dat die van een slechte fabrikant waren en steeds scheurden. Ik weet niet, maar dit lijkt mij een zwak excuus, zeker als je weet wat de middelen hier zijn en hoe beperkt alles is. Och ja, zo leer je van iedereen bij, goede en minder goede dingen. Maar onze oren flapperen soms toch heftig hoor! Zo ook bij een wondzorg die de dokter moest gaan doen. Een volwassen man had een enorm abces op zijn bil met een wonde van ongeveer 5cm. Deze moest uitgeduwd worden. Dus 2 paar handschoenen over elkaar aan (het zal wel dat ze scheuren), een steriele (???) set op tafel, betadine in een bakje (met de grote bidon tegen het steriele bakje) en maar beginnen. De man kronkelde van de pijn. Dus vroeg de dokter om verdoving. Een flesje lidocaïne werd ergens uit gevist, een spuit en een naald en daar begon het fiasco. Dane en ik hebben met grote ogen toegekeken hoe de verpleegkundige de naald op de spuit zette, de naald gewoon overal vastnam (ja, echt de naald, niet de huls), het vieze flesje werd niet schoon gemaakt, kortom, allemaal zoals het bij ons niet moet. We moesten ons serieus inhouden om niet in te grijpen, maar we willen hen niet voor het hoofd stoten natuurlijk, dus zijn we braaf aan de kant blijven staan. De dokter spoot een enorme hoeveelheid in en ging weer verder met duwen. Hij gebruikt heel lang een zelfde kompres en bleef maar duwen. We hebben ons wel vragen gesteld bij deze aanpak, maar we kunnen het hier niet veranderen hé! Daarna werd de wond ontsmet, maar ook hier zie je alleen maar hoe het niet moet. Met 1 kompresje gedrenkt in betadine maar over die wond blijven wrijven…. En toen een stapeltje kompressen erop en dikke tape erover en meneer kon beschikken.

Verder met de consultaties. Er kwamen nog verschillende patiënten langs: een vrouw met een borstamputatie, een vrouw die niet zwanger kon raken (maar de dokter kon haar niet helpen want ze was 32 jaar dus te oud en de behandeling te duur), een meisje met een vaginale schimmelinfectie door onveilige seks, een vrouw met gordelroos (de arts vroeg mijn mening nadat de vrouw haar uitleg had gegeven en ik had het juiste geraden J),… Er was een weer een patiënt die een brief voor de school kwam vragen omdat ze allergisch zou zijn aan pikant eten. De dokter heeft hier geen gehoor aan gegeven omdat hij de geschiedenis van de patiënt niet kent en geen bewijs heeft dat dit waar is. Ik krijg het gevoel dat mensen deze brief komen vragen om beter eten te verkrijgen op werk/school. Als zij iets niet mogen eten, wordt er speciaal voor hen iets gemaakt en dit zal beter zijn als de grootkeuken vermoed ik. Misschien moet ik ook eens zo’n briefje vragen voor op het internaat, grapje!!!

Helaas moest de dokter al vroeg vertrekken en dus ging Dane naar de apotheek. Ik ben naar de consultaties van de verpleegkundige gegaan. Hier was er weer even een naar momentje, maar dat komt vooral door het feit dat zij dingen van ons verwachten die wij niet mogen doen. Er was een moeder met haar zieke kind binnen gekomen. Het kind zou koorts hebben, maar de temperatuur was niet genomen. Dus ging de verpleegkundige een thermometer zoeken. Dit duurde vrij lang. Toen ze terug kwam, werd ze opeens boos op me omdat ik de consultatie niet had gedaan! Ten eerste heb ik geprobeerd met de vrouw te spreken, maar haar Engels was haast onverstaanbaar en ten tweede is het niet aan mij om een diagnose te stellen en medicatie voor te schrijven. Dat hebben Dane en ik al zo vaak herhaald, we willen meedenken en met dingen komen, maar we doen het niet alleen. Op de een of andere manier wil dat er nog steeds niet in. Ik heb het maar over me heen laten gaan en heb verder mijn best gedaan. Maar het geeft toch steeds een dompertje. Ik probeer zo mijn best te doen, maar krijg er precies geen waardering voor. Dane verwoorde het ook al: ik heb het gevoel dat ik alleen maar hier ben om te geven. Toch ben ik me blijven inzetten. Er kwam een moeder met haar 4-jarig zoontje en deze had duidelijk een gebroken onderarm. De verpleegkundige vroeg me om verband te gaan halen. Toen ik hiermee terug kwam, wou ik de arm verbinden, maar nam ze me dit snel uit handen. Tot de hoofdverpleegkundige het kwam overnemen. Ze vroeg me hoe we het best de arm konden ondersteunen en we hebben samen besloten om een tijdschriftje op te vouwen en te gebruiken als spalk. De arm daarna in hoogstand gelegd en toen moesten ze wachten om met de ambulance naar het ziekenhuis te gaan.

Om 12u15 hadden we alle patiënten gezien en ben ik Dane gaan helpen om pillen in zakjes te doen en etiketjes te schrijven. Eerlijk gezegd was dit even een heel prettig werkje. Gedachten op nul en steeds dezelfde handeling. Even het hoofd tot rust laten komen. Het zijn toch veel indrukken, emoties, confrontaties, cultuurverschillen,… Onze hut-lunch was weer een heerlijk momentje! De boterhammen die we over hadden hebben we gesmeerd voor de moeder en het jongetje met de gebroken arm. Ze waren al van half 8 in de kliniek en zouden niet voor 2u worden opgehaald en dat de hele tijd zonder eten of drinken! Ook een andere moeder met 3 kids hebben we bokes gegeven. Dus hadden we vandaag niks voor de verpleegkundigen. Ze kwamen het wel vragen hoor! Zelfs beleg, en mijn bidon, en een oliebol, en geld, en mijn uniform,… Het begint te irriteren en het kost meer en meer moeite om beleefd te blijven.

Na de lunch hebben we de hele middag pillenzakjes gevuld. Zo kregen we wel de kans om 2 verpleegkundigen een beetje beter te leren kennen. Twee jonge meiden, 22 jaar, eentje hoog zwanger. We hebben toch een ander beeld van ze gekregen en waar we gister nog zeiden dat we zouden gaan vragen om volgende week naar een andere kliniek te mogen gaan, hebben zij ons toch weer wat positieve vibes gegeven. Stiekem hebben we ook een hoop papieren mee gekregen zodat we het thuisfront een “verpleegdossier” van hier kunnen laten zien!!! Lief hé!!!

Na de stage zijn we nog naar Mr. Madondo (onze coördinator op school) gegaan om toch even die kwestie van dat bedelen aan te halen en te vragen hoe we hier het beste op kunnen reageren. We waren nl een beetje bang dat het onze beoordeling zou beïnvloeden omdat we steeds nee zeggen op hun vragen. Dit zou niet eerlijk zijn omdat we dan beoordeeld worden op onze portefeuille en niet op ons werk. Op IHS hebben ze ons uitgelegd dat het eigenlijk een soort vastgeroeste gewoonte is van vroeger (kolonisatie) en dat wanneer ze hier een blanke zien, ze ook direct geld zien en daar graag iets van willen. Ze begrijpen dat het niet fijn is om dat steeds te horen, maar zeggen ook dat we er goed aan doen om steeds nee te zeggen. Want als je een vinger geeft, nemen ze daarna ook je hele hand! Het is voor ons ook niet altijd leuk om nee te zeggen, terwijl wij dan wel dat blikje of die oliebol kopen. Maar als we voor 1 iemand iets kopen, dan moeten we dat voor ze allemaal doen en dat gaat gewoonweg niet. We willen gerust iets doen en we hebben al plannen voor de laatste werkdag. Dus laat ze nog maar even wachten J

Tijdens onze trip naar the mall hebben we allebei een grote emmer gekocht. Vanavond moeten we eens beginnen wassen! Je had ons moeten zien lopen met die knalgroene emmer door de fancy mall! Het was wel duidelijk te merken dat het weekend begon, druk en allemaal goed gezind!

Het wassen is bij mij niet van de eerste keer van een leien dakje gelopen. Ik was mijn emmer met water gaan vullen en op mijn kamer had ik er poeder en de kleren in gedaan. Goed roeren en een dik half uur laten weken. So far, so good,… tot het uitspoelen. Ik had er veel te veel poeder bij gedaan en heb dus een uur nodig gehad om die zeep eruit te krijgen!!! En dat voor 5 onderbroeken, 3 broeken en 3 topjes! Spierpijn dat ik ervan had, pffff! Dus toen ik daarna mijn witte uniform in het sopje deed, ben ik zuinig geweest met de poeder! Ben benieuwd of dat morgen weer wit is!!!

Donderdag, into the field

Tok , tok, tok! I feel like chicken tonight!!! Zelfs de serveerster was me aan het zoeken!

Ik heb nu toch echt wel mijn buik vol van die kip! Maar het avondeten hier op het internaat durf ik echt niet aan. Vanavond stond er rundslever op het menu, met van die dikke papperige brij. Ik wil veel proberen en sta voor veel open, maar er zijn grenzen, Zo heb ik vanmiddag ook niet geproefd van een kippenpootje wat me werd voorgehouden. Nee, geen kippenbil, maar daadwerkelijk een pootje!!! Met nageltjes en al! En dat peuzelen ze hier met smaak en tot op het bot op.

Maar ik zal bij het begin beginnen, zo vanaf het tijdstip dat de haan kraait en de kippen van stok komen. Zelf was ik toen ook al op en aan en zat om half 6 te internetten! Mijn Noorse buurmeiden zijn in alle vroegte, maar met veel lawaai vertrokken op safari. En als ik eenmaal wakker ben, tja, dan slaap ik niet meer hé.

Dus om 7u met Dane naar het ontbijt, maar vandaag heb ik voor de eerste keer gepast voor de pap. Vorige dagen ben ik flink geweest en ben ik steeds een bordje gaan halen! Goed hé J Maar vandaag even niet, een droge snee brood was me genoeg. Ons brood voor de lunch afgehaald en om half 8 waren we op weg naar de clinic.

We hadden gevraagd of we vandaag foto’s mochten maken en dat was geen probleem. Dus zijn we een rondje gaan maken door de clinic met mijn toestel. Wat werden we weer bekeken, die blanken met dat gekke ding!

Het is niet evident om erg spontane foto’s te krijgen, zeker niet als er 1 verpleegkundige steeds iedereen beveelt hoe ze precies moeten gaan staan ;-) Maar ik denk dat we jullie een goed beeld kunnen geven (op facebook vanaf dit weekend, want het internet hier laat het niet toe om ze te uploaden). Op onze ronde ontdekten we ook dat er veel bedrijvigheid was in de maternity ward, dus besloten we een kijkje te gaan nemen. Er waren een hoop mensen hard aan het werk: vegen, klaarzetten, uitpakken, inladen, bedden opmaken,… Ik had echt het gevoel dat de opening voor morgen was of zo. Maar op de vraag wanneer het open ging, heb ik nog steeds geen antwoord. Het zag er in ieder geval erg mooi en degelijk uit! Volledig nieuw materiaal, vrij modern, zeker voor daar, all shiny and new. Dane en ik hadden allebei dezelfde gedachte: “hoe ziet dit er over een jaar uit?”. Er wordt hier echt niks onderhouden. Als er iets kapot is, dan blijft het kapot. Poetsen is niet Afrika’s sterkste kant (sorry voor de veralgemening, maar wil gewoon een punt maken J). En onderhoudswerkzaamheden kennen ze volgens mij nauwelijks. Ik hoop dat de studenten die volgend jaar naar hier komen, me laten weten hoe de ward eruit ziet!!!

Na de fotoronde zijn we nog gaan helpen in de Child Welfare. Daar we ons Belgisch tempo gebruikten, waren we om half 10 al door de kinderen heen. Oeps! Vanaf morgen toch naar de Afrikaanse versnelling overschakelen, want het is hier nu ook weer niet zo dat er altijd werk. Als de patiënten zijn geholpen, dan is er ook geen werk meer.

Net toen we dachten dat we wel heel erg saaie uren tegemoet gingen, kwamen de verpleegsters met een geweldig plan. “We’re going in to the fields!” Ja, nu krijgen we ook het stukje thuisverpleging te zien. Toen we vertrokken viel ons al direct op dat er totaal geen materiaal werd meegenomen, enkel een schriftje en een pen. Door een busje werden we aan de rand van een dorpje afgezet en daar begon de zoektocht naar onze patient. Deze was blijkbaar verhuisd. Dus moesten we het dorp in en daar kregen Dane en ik het echte Afrika/Botswana te zien! Bouwvallige huisjes, hutjes uit golfplaten, daken van stro, oventjes uit klei, omheining van aan elkaar geregen draad, zandwegen, afval, droogte en warmte, armoede en “rijkdom” vlak tegenover elkaar. Kinderen lopen hier halfnaakt over straat, spelend met autobanden, takjes, steentjes, blikjes en een zelfgemaakte auto. De waslijnen hangen vol met bonte, doch versleten kleren. De straathonden slapen naast het afval. Onafgemaakte huizen zonder dak doen dienst als gezinswoning. Eén gezin had zelfs niet meer als een golfplaten hutje van 2x2m dat diende voor een moeder met haar 18 maanden oud dochtertje en de oma. Buiten was er met wat brikken een keukentje gebouwd. Verder was er nog een kippenhokje van afval en daar is alles mee gezegd. Geen elektriciteit, geen water, bitterweinig eten, geen geld,… Pure armoede. Ze zitten de hele dag buiten, geen kracht om nog te ondernemen. Natuurlijk wil ik dan direct helpen, maar wat heeft het voor zin? Als ik ze iets geef, zijn ze voor een uur van de honger verlost. Daarna begint de ontbering opnieuw. En als ik het volgende dorp binnen loop zie ik er weer hetzelfde…

Bij de buurvrouw was er echter eten genoeg. Ze had een enorme moestuin en teelde vanalles. Ook had ze een grote steenoven en bakte iedere dag een soort muffins. Toen ze een doos was gaan halen om ons die te laten proeven, werd echter al snel duidelijk dat de verpleegkundige dat niet zag zitten. Het werd ons steeds duidelijker dat ze een bepaalde gedachte had, waarschijnlijk iets in de trant van: jullie westerlingen hebben al genoeg en zijn hier niet om te krijgen maar om te geven. Het werd met veel dingen duidelijk gemaakt, onder andere dus met de muffins. Zelfs nam ze heel snel eentje. Toen Dane er een wou nemen, zei ze heel snel NEE en plukte een piepklein stukje van de hare af om te proeven. Zelf nam ze alles wat werd aangeboden (ijswater, cake, een overvolle kom pap en nog bijvragen tot de nok), terwijl deze mensen echt in armoede leefden en ik heb meermaals last gehad van plaatsvervangende schaamte. Het is moeilijk in te schatten, maar op school wordt vaker gesproken over de macht die een verpleegkundige heeft en kan misbruiken. Mij leek dit daar een voorbeeld van, maar ik wil steeds voorzichtig zijn met mijn uitspraken, want daarvoor ken ik de cultuur nog niet genoeg!!!

Zo belandden we uiteindelijk toch ook aan bij onze patiënt. Een 54-jarige vrouw die vorige week te horen heeft gekregen dat ze Hiv-positief is. De leefomstandigheden waren wederom schrijnend, maar toch werden er direct krukjes voor ons gehaald en werden we welkom geheten. Ze woont piepklein met haar man, 1 van haar kinderen en diens 2 zoontjes. Die kids lopen in vieze, gescheurde kleertjes rond, maar blijven lachen! Mooi! Ze zat op een stukje plastic op de grond met een lange rok, een voetbal T-shirt en een mannencolbertje. Ze was zwak, moest veel hoesten en omdat haar handpalmen erg roze waren, konden we opmaken dat ze aan anemie leed. We hebben met haar afgesproken dat de sociale werker gaat langskomen en haar gaat helpen om aan meer en gezonder eten te geraken. Het lijkt misschien niks, maar zo kun je de mensen hier toch een stukje helpen.

Een beetje verder kwamen we bij een erg vrolijk en gelukkig uitziend ouder koppel. Ze brouwen “beer” en wij maar denken dat het bier was. Het is wel iets alcoholisch, maar geen echt bier. Het wordt gemaakt van de pap die ik hier ’s morgens eet. Deze wordt gekookt en dan afgekoeld en dan wordt hij zuur (ik vermoed dat hij dan gaat gisten). Dan doen ze er iets speciaals mee en dan zou het een alcoholisch, typisch Botswaans drankje zijn. We zijn uitgenodigd om morgen vroeg om 11u te gaan proeven. Ik weet echter niet of het zo’n goed idee is om tijdens de werkuren bij deze mensen te gaan aperitieven J

Na 2u in the field kwamen we uiteindelijk terug aan bij de clinic. Aan de poort staan er altijd 2 dames die snoepjes, chips en koude drankjes verkopen. Daar wij 2u in de inmiddels teruggekeerde brandende zon hadden gelopen zonder drinken, hielden we hier halt. Ik hoorde de verpleegster achter mij erg opdringerig en niet bepaald respectvol zeggen dat ik haar ook een drankje moest kopen. Lichtelijk geïrriteerd door verschillende voorvallen die morgen, ben ik hier niet op in gegaan. Mede ook doordat verschillende mensen erg dicht bij me kwamen staan om een kijkje in mijn portefeuille te kijken. En daar is volgens mij de eerste “cultuurwrevel” ontstaan. Toen Dane en ik de clinic binnen gingen, was al aan iedereen bekend gemaakt dat wij haar geen drankje hadden gekocht. We werden echt in ons gezicht uitgelachen, ze zeiden vanalles in Setswana en toen ik vroeg wat men zei, kregen we een “haha, they want to know what we are saying”. Het was een heel naar sfeertje, niet fijn. We zijn snel onze spullen gaan halen en de rust van ons hutje gaan opzoeken. Daar hebben we toch een nagedacht over de situatie. Het is zo dubbelzijdig. We wilden graag iets voor haar doen, geen enkel probleem, maar het is de manier waarop. Je krijgt soms echt het idee dat ze je enkel zien voor je geld. En dan soms de onvriendelijkheid, een bepaalde respectloze benadering. De dag ervoor had een andere verpleegkundige mij voor de lunch gevraagd of dat als ik eten over had, ik het niet weg wou gooien, maar aan haar wou geven. Ik heb haar met plezier een heel brood gegeven! Maar naar me snauwen dat ik je een drankje moet kopen, nee, dan lukt me dat niet. Ook het feit dat het binnen een paar minuten door iedereen geweten was en er duidelijk over gepraat werd, maakte het een vervelende situatie. Nadat we het even hebben laten bezinken en we genoten hebben van een Botswaanse oliebol (zonder suiker, maar met een licht vissmaakje) zijn we terug naar binnen gegaan om er weer in te vliegen. Daar er in de namiddag niks anders te doen is dan consultaties, zijn we beiden daar gaan meedoen. Vandaag heb ik echt even dokter mogen zijn, ik mocht de consultaties doen. Wel met taal-hulp van de verpleegkundige natuurlijk!!! De verpleegproblemen zijn hier toch wel anders dan degene die wij leren op school. Er is een gelijkenis, maar zij gaan dieper in het formuleren ervan. Ook mocht ik helpen bij het observeren, palperen,… De ademhaling van een beweeglijke, 10 maanden oude baby nemen is geen kattenpis J. De buik van een zieke kleuter palperen lukt wel, maar wat betekent het allemaal precies? En dan een vaginaal onderzoek, toch wel even wat uitgebreider dan hetgeen een Belgische verpleegster moet doen! Na enkele consultaties vroeg de verpleegkundige me ook om mee te denken over de diagnose en de voor te schrijven medicatie. Ik moet zeggen dat ik dat best leuk vond! En het ging me ook wel goed af. Ook niet zo heel moeilijk als je weet dat er niet zo heel veel in de apotheek kast staat ;-)

Om half 5 was de coolste driver van de school er en mochten we beschikken. En daar is eigenlijk het meest interessante van de dag mee gezegd. Het was een bijzondere dag, een confrontatie met het echte Afrikaanse leven, met pure armoede, met cultuurverschillen, met geven en vergeven, met ziekte, maar ook met geluk, want heel veel mensen hier lachen toch erg hartelijk en proberen er toch iets van te maken.

Alles hier in Botswana gaat langzaam: het werken, het wandelen, het regelen, de dagen, de weken, … enkel de zon, die gaat jammer genoeg te snel onder! Omdat wij hier in het donker echt niet over straat kunnen, moeten we steeds rond half 7 terug op IHS zijn. Soms is dat ene uurtje wat we dan tussen werk en IHS hebben echt te weinig. Er is zoveel te zien, zoveel te doen,… Maar we hebben nog 5 weken J

Woensdag, koud in Afrika

Wat een nachtje! Regen, onweer, wind, koud!!! Om half 5 een enorme slag en ik zat rechtop in bed! Jammer genoeg daarna niet meer kunnen slapen, maar dat maakte wel dat ik om 6u aangekleed en wel zat te internetten aan het hekje :-)

Vandaag is het echt koud, het waait behoorlijk en de temperatuur is volgens mij nu toch echt tot onder de 20 graden gedaald. Wat een verschil na de hittegolf van 43 graden. Zit hier nu dus met een lange broek en een dik fleece vest te typen!!! En dat in Afrika, waar de zomer gaat beginnen…

Vandaag had ik echt een fijne dag in de clinic. Dane en ik zijn begonnen in de Children Welfare Clinic, vergelijk het een beetje met de maandelijkse consultaties van Kind&Gezin. De wachtzaal zit vol met moeders en baby’s en peuters. Ze hebben allemaal hun eigen speciale broekje, met 2 lange “bretellen” aan. Hiermee wordt het kindje aan de haak van de weegschaal gehangen. Het is zo super mega schattig om die kleintjes daar te zien bengelen!!! En er is niks onaardigs aan hoor! Misschien zelfs nog comfortabeler dan ze op zo’n koude ijzeren weegschaal te leggen. Nadat er enkele kindjes gewogen zijn, mogen ze 1 voor 1 het kleine bureautje binnen. Daar wordt er gekeken naar de groei, het gewicht, de eetgewoonte, doorgemaakte ziekten, of alle spuitjes zijn gezet, of de Hiv-status bekend is, of de mama gratis eten mee naar huis kan nemen,… Alles wordt geregistreerd op een heel groot blad. In het begin was dit even puzzelen, maar al snel was ik ermee weg. Ook moesten we de kids vitamine A geven. Dit is slechts 2 keer per jaar in de clinic aanwezig! Een capsule openknippen en in de mond druppelen. Ik moest me er toch even overheen zetten om op die lieve wangetjes te knijpen om het mondje open te krijgen!

Wat ons erg opviel was het aantal mensen die hiv-positief zijn. Zowat elke moeder die binnen was, had positief op haar status staan. Ook later op de dag kwamen we zoveel mensen tegen die positief waren, het was schokkend. Ze zeggen dat het hier op 36% staat, maar dat is moeilijk te geloven bij het zien van zoveel mensen wel en zo weinig mensen niet.

Dane is daarna weer naar de injection room gegaan. Heel wat bloednames en spuiten werden door hem gedaan, zelfs eentje aan een heel klein baby’tje!

Zelf ben ik de consultaties bij de dokter gaan volgen. Deze was afkomstig uit Congo en sprak weinig Setswana, vandaar dat het meeste in het Engels gebeurde. Erg handig voor mij dus ;-)

In België is er best een duidelijk hiërarchie te bemerken tussen dokters en verpleegkundigen. Hier is dat veel minder, toch in de wijkkliniek. Daardoor durfde ik dan ook meer te vragen en zelfs tijdens de consultatie werd ook om mijn mening gevraagd. Na de diagnose legde de arts mij ook uit hoe hij hier aan kwam en hierdoor heb ik best wat nuttige tips kunnen halen! Bedankt dokter!

Plots kwam een verpleegkundige mij wegroepen. Of ik mee wilde gaan om een psychiatrische patiënt naar het Nyangabgwe ziekenhuis te brengen (het ziekenhuis bij het IHS). Natuurlijk!!! Ik vroeg nog of ze met de ambulance gingen en er werd volmondig ‘ja’ gezegd. Maar buiten stond er gewoon een auto met een grote laadbak. Patiënt en moeder in de bak, wij met 3 op een rij voorin. Bij de A&E (spoed) van het ziekenhuis kwam ik 3 van mijn Noorse buurvrouwen tegen. Ze verveelden zich dermate dat ze ontzettend blij waren met mijn meegebrachte patient. Nadat we de patient op een bedje hadden gelegd, werd zijn dossier (1blaadje) bekeken en besloten dat hij naar een andere kliniek moest. Helaas voor de Noorse meiden, maar ik moest hem weer meenemen. Toen ik hem van zijn bed had gehaald, ging hij heel hard rondjes draaien door de hele zaal. Ik moest hem samen met de verpleegkundige echt serieus vastnemen om hem tot bedaren te krijgen. Toen kreeg hij pas in de gaten dat er een blanke meid naast hem stond. Op weg naar buiten, zei hij in zijn psychose vanalles tegen me en ik moest me echt inhouden om professioneel te blijven. Buiten was onze auto verdwenen, dus ging de verpleegkundige deze zoeken en bleef ik alleen achter met de jongen en zijn moeder. Ik voelde me niet helemaal op mijn gemak, maar liet niks merken. Opeens hield de jongen zijn vuist voor mijn gezegd en zei er vanalles bij. Op dat moment kon ik wel in mijn broek plassen. Daar sta je dan, onnozele blanke! De moeder sprak geen Engels, maar met hand en tand hebben we de jongen rustig gekregen en hem laten zitten. Wat was ik blij dat de auto er was!!!

Aan de andere kant van de stad, werd hij opgenomen op de psychiatrische afdeling. Na wat papierwerk en “anamnese”, werd hij overgebracht naar de ward. Hier volgde mijn volgende schok! Het was alsof ik in een slechte film terecht was gekomen. Een heel klein gebouw, een heel groot, blauw hek voor een portaal. Daar gingen we binnen en zaten 4 patiënten wezenloos op een stoel. Het was erg duidelijk dat de medicatie hier stevig werd gebruikt. Links was de vrouwenkant, rechts die van de mannen. Links ging er een deur open en hetgeen ik daar zag, zal ik niet snel vergeten. Bon, verder naar mijn patiënt. Hij moest naar de rechter kant, in een piepkleine kamer, waar net 5 bedden in paste, met een wc en een mini douche. Volledig uitkleden en direct een groen pakje aan en een aftandse badjas. Alle kleren gingen in een zak en konden direct met de moeder mee terug naar huis. Het was er kil, afstandelijk, koel, onmenselijk! Toen we vertrokken zei de moeder niks, geen afscheid, geen teken, niks. Emoties tonen is hier precies not done, daar moet ik toch nog het fijne van weten! Ik weet niet of het er op alle psychiatrische afdelingen hier zo aan toe gaat, maar wat ben ik blij dat ik hier geen stage moet doen. Dat had ik nooit kunnen volhouden!

Terug in de clinic was het gelukkig pauze. Dane en ik hebben ondertussen een methode om het zware, warme en meestal niet zo’n lekkere middagmaal te omzeilen. We hebben allebei een broodtrommeltje gekocht, ’s morgens bij het ontbijt vragen we ieder wat boterhammen (zogenaamd voor de thee pauze van 10u) en die nemen we mee, samen met pindakaas en jam. ’s Middags gaan we dan naar ons hutje en smeren we lekker onze bokes! Heerlijk, banaantje en een cola van de straatverkoopsters erbij! Hier verklaren ze ons voor gek, brood is voor ontbijt of voor bij de thee, niet als lunch. Hier lunchen ze steevast met een stevig middagmaal.

In de namiddag zijn Dane en ik nog consultaties gaan volgen bij de arts. Hij is maar 1 keer per week aanwezig en daardoor waren er enkel patiënten daar die hem wilden zien. Met andere woorden: er was niks anders te doen.

Maar niet erg hoor, het was zeker zo interessant! Dane en ik probeerden tijdens het gesprek ook de diagnose te raden en och, dat ging niet slecht J

Ook vandaag was ons vervoer naar IHS weer perfect op tijd, we hebben echt geluk!

Ondertussen betrappen we ons erop dat we al “thuis” beginnen te zeggen als we het over het internaat hebben. Goed teken, toch?

Ik ben me gaan douchen en dat was de eerste keer dat ik het beklaagd heb dat er hier geen warm water is! Het was echt vreselijk koud. Het is een harde straal water die je niet kan richten of harder/zachter kan zetten, dus gewoon, boembaf, volle bak ijskoud water over je heen. Brrrrrrr!

Dat we daarna weer een tripje naar de mall gemaakt hebben, konden jullie wel raden denk ik hé ;-)

Hier mag je geen alcohol drinken op het internaat, op straat, in openbare plaatsen,… dus hebben we gezocht en gevonden… the sports bar. Een duister barretje met een grote tv waar er sport word uitgezonden. Maar met biertjes in de frigo. Hier hebben we ons eerste lokale pintje gedronken! Leuk wel, om zo van die plekjes te ontdekken en ook het bier was best een meevaller J

Daar het eten van vanavond op IHS echt niet bij ons in de smaak viel hebben we weer…jawel….kip gegeten. Mensen, als ik terug thuis kom, schotel me dan geen kip en geen frieten voor! Ik verlang naar salade en gezond voedsel!!! En naar koffie! Oh wat mis ik mijn koffie! Heb de pot oplos op mijn kamer staan, maar geraak niet aan warm water. Een waterkoker is verboden op de kamer…

Maar goed, Nando’s again, al is dat niet zo geweldig voor mijn nog steeds sputterende darmkes.

Ondertussen is het hier half 9 voorbij en ben ik klaar met het typen van de verslagen. Helaas zit er heel wat volk bij het hek, dus internet zal niks worden vandaag. Dan ga ik dadelijk maar wat lezen. Normaal zitten heel veel studenten nu buiten en is het gezellig om daar bij te gaan zitten, maar door de kou is er niemand te zien!

Och, niet zo erg, ga lekker op tijd slapen, heb nog wat in te halen en dan ben ik morgen weer lekker vroeg op om aan het hek te gaan zitten…alleen en het hele netwerk voor mij, hihihi!

Goodnight, good people!

x

Dinsdag 1 november: de eerste echte stage-dag

De eerste echte stagedag is een feit! Om 7u30 was het natuurlijk eerst nog tijd voor de formaliteiten en het wachten. Veel ga ik hier niet over vertellen, het is toch steeds hetzelfde hé J. Maar uiteindelijk zaten we in het busje op weg naar de Gerald Clinic, een wijkhospitaal in een buitenwijk van Francistown. Ik vond het toch wel heel spannend, de stad werd steeds minder stad en steeds meer dorp/platteland/buitenwijk. Ik wist echt niet wat ik ervan moest verwachten en na gister hield ik toch mijn hartje vast!

Maar eenmaal aangekomen werd me al snel duidelijk dat het eigenlijk heel goed meevalt! Er zijn geen opnames in deze kliniek, hij is gewoon open van 7u ’s morgens tot 16u30 ’s middags en de patiënten komen enkel op consultatie.

We werden heel vriendelijk onthaalt en men was erg blij met onze komst, zeker omdat we “zoveel” dingen al konden en mochten (spuiten zetten, IV, wondzorg, consultation,…). De rondleiding heeft me uiteindelijk een totaalbeeld gegeven van de kliniek en zijn werking. Een beetje zoals “kind en gezin” maar dan ook voor volwassenen. Maar eigenlijk kan ik geen vergelijking maken met België!!!

Als de patiënten binnen komen, nemen ze aan een kant plaats. Hier worden de vitale parameters genomen (toch de bloeddruk en temperatuur en soms het gewicht) en opgeschreven in het dossier dat de patiënt zelf met zich meebrengt en ook zelf bewaart. Dit is bij ons al niet denkbaar, er blijft niets van patiëntengegevens in de kliniek!

Dan schuiven ze door naar de andere kant, waar de consultation room is. Hier komen ze in een klein kamertje en gaan ze op een plastic stoeltje aan het bureau van de verpleegkundige zitten. Ze werken er met een SOAP-principe (vgl met PESDIE). Subjective data, Observations, Assesment/diagnosis, Plan/treatment. Maar zo gaat het: er wordt heel sec gevraagd wat de klachten zijn en enkel visueel geobserveerd (uitslag, wonden, uiting van pijn) en dan… stelt de verpleegkundige een diagnose en schijft medicatie voor! De paracetamol en antibiotica vliegen hier over de toonbank! Maar het is ongelooflijk wat een verpleegkundige hier allemaal kan/mag/moet doen! Er is slechts 1 keer per week een dokter aanwezig en als ze niet zeker is van iets of als ze iets ernstigs verwacht, dan vraagt ze de patiënt om die dag terug bij de arts te komen. Dit hele bezoekje in die kamer duurt ongeveer 3 minuten en dan kan de patiënt verder naar de apotheek. De apotheek is een klein kamertje met 2 rekken, nauwelijks gevuld met medicatie. Meestal is zowat alles op, er zijn steeds tekorten. Maar de patiënten krijgen hier dus direct mee wat de verpleegkundige net heeft voorgeschreven. En ook dit verdelen gebeurt door…jawel, een verpleegkundige! Dus het begint te tellen: een verpleegkundige in deze clinic moet: verpleegkundige zijn, arts zijn, apotheker zijn,… en daar houdt het nog lang niet op!

Naast dit traject zijn er ook nog andere kamertjes. Zo is er een tuberculose kamertje, een baby-weeg-kamer, een kamer met 2 bedden voor als er iemand echt niet goed is, een dokterskamer, een vacination-room (spuitjes en bloednames), een dressing room (wondzorg), een onderzoekskamer voor zwangeren, een spreekkamer voor HIV/aids-educatie, een kamertje waar de “thuisverpleegkundigen” verblijven, een apart blok voor highly active anti retroviral therapy ( Ja, Wim en mr. Ponsaerts, nu weet ik eindelijk wat dat is!!!), een voorraadkamer waar eten ligt voor mensen met kleine kindjes die daar op consultatie komen (hoge nutritie) en dan een hele maternity ward. Maar die is nieuw en klaar en mooi, maar kan nog steeds niet geopend worden omdat er te weinig personeel is!

De middelen die wij allemaal bezitten zijn hier echt niet aanwezig! In de kamer voor wondzorg lag er bijna niets, bij ons in Belgie zouden de kasten uitpuilen van de dure opsites, mepitellekes en allerlei plakkertjes en zalfjes.

Ik mocht die dag beginnen in de apotheek, Dane bij de spuitjes. Ik had enorme moeite met het lezen van de voorgeschreven medicatie en nu weet ik wat een apotheker moet doorstaan om daar aan uit te kunnen ;-)

Ook de afkortingen waren even wennen, maar nadat ik me een lijstje had gemaakt, ging het eigenlijk wel. Ook was het eigenlijk steeds dezelfde medicatie die terug kwam! Vooral de paracetamol is erg populair! Verder is hier eigenlijk maar een heel klein assortiment en alhoewel de namen misschien anders zijn, kan ik aan de werkzame stof de meeste medicijnen wel thuisbrengen. Het leuke is dat men hier precies zoveel pilletjes meegeeft als nodig. Dus als je 3x per dag 1 tabletje moet nemen gedurende 5 dagen krijg je er ook maar 15 en geen heel doosje! Dus geen misbruik mogelijk en geen verspilling! Als er een medicijn niet voorradig is, dan moet de patiënt dat elders gaan zoeken. Een echt voorschrift hebben ze niet, het staat enkel genoteerd op hun blaadje (dossier) en hetgeen ze gekregen hebben wordt afgevinkt.

Masego, de verpleegkundige die de rondleiding heeft gegeven, vroeg of ik zin had om mijn benen te strekken en dus gingen we (Dane ging ook mee!) naar de school van de wijk om wat kopietjes te maken. Het was net lunchtijd en alle kids kwamen net naar buiten toen Dane en ik daar rondliepen. Wat waren we een bezienswaardigheid!!! Toen we terug moesten wandelen naar the clinic om wat papier te gaan bijhalen, liepen al die kindjes achter ons aan. Wat ze precies zeiden, weten we niet, maar ze hadden lol! Vanaf morgen gaat mijn fototoestel mee (weet nu eindelijk waar ik die kan opbergen) en dan zullen er snel foto’s volgen! (Sorry, maar die krijg ik niet op deze blog gezet en staan dus enkel op mijn facebookpagina. Ik zal zien of ik mss een flickr account kan maken zodat iedereen erbij kan, ik hou jullie op de hoogte!)

En toen was er pauze. Dan keert de volledige rust weer. Er is geen patiënt te bespeuren, de deuren gaan dicht, het eten komt boven en daarna hoor of zie je niemand meer. Wij mochten eten op een bureau, maar daar lag een verpleegkundige op de bank te slapen. Dus zijn we maar buiten in een hutje gaan zitten, overigens zalig vandaag want het was niet zo warm en er stond een stevige wind. Daar hebben we dan onze bokes gesmeerd met de jam die we mee hadden gekregen in mijn boterhammendoos (en bijgevolg doorgelopen tot in de plastic zak J).

Toen het tijd was om terug te beginnen, was er echter geen ziel te bespeuren. De patiënten druppelden binnen en eentje werd zelfs een beetje boos op me omdat ik hem niet kon helpen. Nu is er voor mij nog genoeg te zien en te ontdekken, dus ik kreeg mijn tijd wel om, maar het is zo typisch hier dat het allemaal zo traag op gang komt!

Uiteindelijk mocht ik dan met Dane de consultaties gaan volgen. Toen kregen we echt een goed beeld van wat een verpleegkundige hier allemaal mag. En na 10 minuten moesten we het zelf ook maar doen. Dit hebben we toch maar wijselijk afgewezen, zo ver zijn we nog niet ;-)

Maar het gaat er toch ook vreemd aan toe, gewoonweg niet denkbaar bij ons!!! Zo is er geen sprake van beroepsgeheim, de ene patiënt wordt gewoon besproken terwijl er al een volgende aan het bureautje zit. Iedereen loopt er gewoon in en uit (bv een verpleegkundige die even een telefoongesprek met haar gsm komt doen), er wordt uitleg gegeven aan ons, studenten, terwijl de patiënt erbij zit (bv over de bloedwaarden van een vrouw die HIV had) zodoende dat die vrouw echt geen privé had. Het viel me ook op dat er erg weinig empathie wordt getoond. Het is allemaal snel, sec, kort en bondig, geroutineerd, afstandelijk en totaal geen vraag naar psyche, gevoel, ervaring. Ik ben er nog niet achter of dit met mentaliteit te maken heeft, met cultuur, of dat dit voorkomt uit hun “beroepshouding”. Zodra ik het weet, meer hierover J

Alle verpleegkundigen klagen hier dat ze enorm moe en gestrest zijn, “we are even too tired to read the newspaper after work!”. Maar ik kan er niet goed bij. Het is bij lange na niet zo hard werken als bij ons! Ze zitten elk op stekje en doen op hun gemak hun ding. Er wordt heel wat gebeld en verteld. Dat is op zich soms wel vermoeiend, maar dat kan je toch niet op het werk steken? Maar ik kom hier over 2 weken nog op terug, misschien heb ik er dan een beter beeld van!!! Want ik wil hen nu ook niet direct in een negatief daglicht plaatsen!!!

De handhygiëne is in Botswana nog niet echt bekend, er is zelfs nauwelijks handalcohol te vinden in een apotheek in de stad!

Wat me bijblijft van vandaag is toch vooral het feit dat een verpleegkundige hier is: verpleegkundige, dokter, kinderarts, vroedvrouw, sociaal werker, family worker, thuisverpleegkundige, apotheker, psycholoog en psychiater, bemiddelaar, politie agent, poetsvrouw,… Misschien toch wel heel vermoeiend…

Om 16u30 stipt stond ons busje voor de deur. Dat was een complete verrassing, echt waar! Wij hadden ons al volledig ingesteld op het feit dat we niet voor 17u15 zouden worden opgehaald (dat schijnt hier best normaal te zijn J). Maar al bij al kan ik met een gerust hart zeggen dat ik morgen graag terug kom!!! I want to learn more!!!

Terug op IHS werden we toch gewaar dat het weer serieus aant omslaan was. Bewolkt, donker, harde wind (jep, ik had kippenvel in Afrika!!!) en dreigende regen. Ik zei dat het ging regenen, een lokale student zei van niet. Maar toen Dane en ik in the mall waren, gingen de sluizen open!!! Ik heb eindelijk geld kunnen afhalen mensen!!! Er is hier maar 1 bank waar ik mijn kaart kan gebruiken! Visa rules blijkbaar, mastercard NOT!

Het lijkt mss een beetje raar dat Dane en ik zowat iedere dag in het winkelcentrum zijn, maar we moeten hier steeds naar toe voor water. Daar water niet licht is en we toch een stukje moeten lopen, gaan we liever een keer meer J

Het is ondertussen 21u en de verslagen zijn getypt. De spanning voor de match van Genk loopt stilletjes op. Dane zit nu bij mij op de kamer en we zijn klaar om onze clandestiene internetplaats aan het hek, onder de boom, op te zoeken. Hopelijk zitten er straks niet teveel mensen, zodat we wat van de match kunnen volgen! En dan lopen ze hier allemaal rond in Chelsea T-shirtjes, grrrrrrrrr J

Tot morgen mensen! En bedankt voor alle leuke commentaren! Leuk om te weten dat jullie ons volgen!

Sweet dreams

X

Mpho