Tok , tok, tok! I feel like chicken tonight!!! Zelfs de serveerster was me aan het zoeken!

Ik heb nu toch echt wel mijn buik vol van die kip! Maar het avondeten hier op het internaat durf ik echt niet aan. Vanavond stond er rundslever op het menu, met van die dikke papperige brij. Ik wil veel proberen en sta voor veel open, maar er zijn grenzen, Zo heb ik vanmiddag ook niet geproefd van een kippenpootje wat me werd voorgehouden. Nee, geen kippenbil, maar daadwerkelijk een pootje!!! Met nageltjes en al! En dat peuzelen ze hier met smaak en tot op het bot op.

Maar ik zal bij het begin beginnen, zo vanaf het tijdstip dat de haan kraait en de kippen van stok komen. Zelf was ik toen ook al op en aan en zat om half 6 te internetten! Mijn Noorse buurmeiden zijn in alle vroegte, maar met veel lawaai vertrokken op safari. En als ik eenmaal wakker ben, tja, dan slaap ik niet meer hé.

Dus om 7u met Dane naar het ontbijt, maar vandaag heb ik voor de eerste keer gepast voor de pap. Vorige dagen ben ik flink geweest en ben ik steeds een bordje gaan halen! Goed hé J Maar vandaag even niet, een droge snee brood was me genoeg. Ons brood voor de lunch afgehaald en om half 8 waren we op weg naar de clinic.

We hadden gevraagd of we vandaag foto’s mochten maken en dat was geen probleem. Dus zijn we een rondje gaan maken door de clinic met mijn toestel. Wat werden we weer bekeken, die blanken met dat gekke ding!

Het is niet evident om erg spontane foto’s te krijgen, zeker niet als er 1 verpleegkundige steeds iedereen beveelt hoe ze precies moeten gaan staan ;-) Maar ik denk dat we jullie een goed beeld kunnen geven (op facebook vanaf dit weekend, want het internet hier laat het niet toe om ze te uploaden). Op onze ronde ontdekten we ook dat er veel bedrijvigheid was in de maternity ward, dus besloten we een kijkje te gaan nemen. Er waren een hoop mensen hard aan het werk: vegen, klaarzetten, uitpakken, inladen, bedden opmaken,… Ik had echt het gevoel dat de opening voor morgen was of zo. Maar op de vraag wanneer het open ging, heb ik nog steeds geen antwoord. Het zag er in ieder geval erg mooi en degelijk uit! Volledig nieuw materiaal, vrij modern, zeker voor daar, all shiny and new. Dane en ik hadden allebei dezelfde gedachte: “hoe ziet dit er over een jaar uit?”. Er wordt hier echt niks onderhouden. Als er iets kapot is, dan blijft het kapot. Poetsen is niet Afrika’s sterkste kant (sorry voor de veralgemening, maar wil gewoon een punt maken J). En onderhoudswerkzaamheden kennen ze volgens mij nauwelijks. Ik hoop dat de studenten die volgend jaar naar hier komen, me laten weten hoe de ward eruit ziet!!!

Na de fotoronde zijn we nog gaan helpen in de Child Welfare. Daar we ons Belgisch tempo gebruikten, waren we om half 10 al door de kinderen heen. Oeps! Vanaf morgen toch naar de Afrikaanse versnelling overschakelen, want het is hier nu ook weer niet zo dat er altijd werk. Als de patiënten zijn geholpen, dan is er ook geen werk meer.

Net toen we dachten dat we wel heel erg saaie uren tegemoet gingen, kwamen de verpleegsters met een geweldig plan. “We’re going in to the fields!” Ja, nu krijgen we ook het stukje thuisverpleging te zien. Toen we vertrokken viel ons al direct op dat er totaal geen materiaal werd meegenomen, enkel een schriftje en een pen. Door een busje werden we aan de rand van een dorpje afgezet en daar begon de zoektocht naar onze patient. Deze was blijkbaar verhuisd. Dus moesten we het dorp in en daar kregen Dane en ik het echte Afrika/Botswana te zien! Bouwvallige huisjes, hutjes uit golfplaten, daken van stro, oventjes uit klei, omheining van aan elkaar geregen draad, zandwegen, afval, droogte en warmte, armoede en “rijkdom” vlak tegenover elkaar. Kinderen lopen hier halfnaakt over straat, spelend met autobanden, takjes, steentjes, blikjes en een zelfgemaakte auto. De waslijnen hangen vol met bonte, doch versleten kleren. De straathonden slapen naast het afval. Onafgemaakte huizen zonder dak doen dienst als gezinswoning. Eén gezin had zelfs niet meer als een golfplaten hutje van 2x2m dat diende voor een moeder met haar 18 maanden oud dochtertje en de oma. Buiten was er met wat brikken een keukentje gebouwd. Verder was er nog een kippenhokje van afval en daar is alles mee gezegd. Geen elektriciteit, geen water, bitterweinig eten, geen geld,… Pure armoede. Ze zitten de hele dag buiten, geen kracht om nog te ondernemen. Natuurlijk wil ik dan direct helpen, maar wat heeft het voor zin? Als ik ze iets geef, zijn ze voor een uur van de honger verlost. Daarna begint de ontbering opnieuw. En als ik het volgende dorp binnen loop zie ik er weer hetzelfde…

Bij de buurvrouw was er echter eten genoeg. Ze had een enorme moestuin en teelde vanalles. Ook had ze een grote steenoven en bakte iedere dag een soort muffins. Toen ze een doos was gaan halen om ons die te laten proeven, werd echter al snel duidelijk dat de verpleegkundige dat niet zag zitten. Het werd ons steeds duidelijker dat ze een bepaalde gedachte had, waarschijnlijk iets in de trant van: jullie westerlingen hebben al genoeg en zijn hier niet om te krijgen maar om te geven. Het werd met veel dingen duidelijk gemaakt, onder andere dus met de muffins. Zelfs nam ze heel snel eentje. Toen Dane er een wou nemen, zei ze heel snel NEE en plukte een piepklein stukje van de hare af om te proeven. Zelf nam ze alles wat werd aangeboden (ijswater, cake, een overvolle kom pap en nog bijvragen tot de nok), terwijl deze mensen echt in armoede leefden en ik heb meermaals last gehad van plaatsvervangende schaamte. Het is moeilijk in te schatten, maar op school wordt vaker gesproken over de macht die een verpleegkundige heeft en kan misbruiken. Mij leek dit daar een voorbeeld van, maar ik wil steeds voorzichtig zijn met mijn uitspraken, want daarvoor ken ik de cultuur nog niet genoeg!!!

Zo belandden we uiteindelijk toch ook aan bij onze patiënt. Een 54-jarige vrouw die vorige week te horen heeft gekregen dat ze Hiv-positief is. De leefomstandigheden waren wederom schrijnend, maar toch werden er direct krukjes voor ons gehaald en werden we welkom geheten. Ze woont piepklein met haar man, 1 van haar kinderen en diens 2 zoontjes. Die kids lopen in vieze, gescheurde kleertjes rond, maar blijven lachen! Mooi! Ze zat op een stukje plastic op de grond met een lange rok, een voetbal T-shirt en een mannencolbertje. Ze was zwak, moest veel hoesten en omdat haar handpalmen erg roze waren, konden we opmaken dat ze aan anemie leed. We hebben met haar afgesproken dat de sociale werker gaat langskomen en haar gaat helpen om aan meer en gezonder eten te geraken. Het lijkt misschien niks, maar zo kun je de mensen hier toch een stukje helpen.

Een beetje verder kwamen we bij een erg vrolijk en gelukkig uitziend ouder koppel. Ze brouwen “beer” en wij maar denken dat het bier was. Het is wel iets alcoholisch, maar geen echt bier. Het wordt gemaakt van de pap die ik hier ’s morgens eet. Deze wordt gekookt en dan afgekoeld en dan wordt hij zuur (ik vermoed dat hij dan gaat gisten). Dan doen ze er iets speciaals mee en dan zou het een alcoholisch, typisch Botswaans drankje zijn. We zijn uitgenodigd om morgen vroeg om 11u te gaan proeven. Ik weet echter niet of het zo’n goed idee is om tijdens de werkuren bij deze mensen te gaan aperitieven J

Na 2u in the field kwamen we uiteindelijk terug aan bij de clinic. Aan de poort staan er altijd 2 dames die snoepjes, chips en koude drankjes verkopen. Daar wij 2u in de inmiddels teruggekeerde brandende zon hadden gelopen zonder drinken, hielden we hier halt. Ik hoorde de verpleegster achter mij erg opdringerig en niet bepaald respectvol zeggen dat ik haar ook een drankje moest kopen. Lichtelijk geïrriteerd door verschillende voorvallen die morgen, ben ik hier niet op in gegaan. Mede ook doordat verschillende mensen erg dicht bij me kwamen staan om een kijkje in mijn portefeuille te kijken. En daar is volgens mij de eerste “cultuurwrevel” ontstaan. Toen Dane en ik de clinic binnen gingen, was al aan iedereen bekend gemaakt dat wij haar geen drankje hadden gekocht. We werden echt in ons gezicht uitgelachen, ze zeiden vanalles in Setswana en toen ik vroeg wat men zei, kregen we een “haha, they want to know what we are saying”. Het was een heel naar sfeertje, niet fijn. We zijn snel onze spullen gaan halen en de rust van ons hutje gaan opzoeken. Daar hebben we toch een nagedacht over de situatie. Het is zo dubbelzijdig. We wilden graag iets voor haar doen, geen enkel probleem, maar het is de manier waarop. Je krijgt soms echt het idee dat ze je enkel zien voor je geld. En dan soms de onvriendelijkheid, een bepaalde respectloze benadering. De dag ervoor had een andere verpleegkundige mij voor de lunch gevraagd of dat als ik eten over had, ik het niet weg wou gooien, maar aan haar wou geven. Ik heb haar met plezier een heel brood gegeven! Maar naar me snauwen dat ik je een drankje moet kopen, nee, dan lukt me dat niet. Ook het feit dat het binnen een paar minuten door iedereen geweten was en er duidelijk over gepraat werd, maakte het een vervelende situatie. Nadat we het even hebben laten bezinken en we genoten hebben van een Botswaanse oliebol (zonder suiker, maar met een licht vissmaakje) zijn we terug naar binnen gegaan om er weer in te vliegen. Daar er in de namiddag niks anders te doen is dan consultaties, zijn we beiden daar gaan meedoen. Vandaag heb ik echt even dokter mogen zijn, ik mocht de consultaties doen. Wel met taal-hulp van de verpleegkundige natuurlijk!!! De verpleegproblemen zijn hier toch wel anders dan degene die wij leren op school. Er is een gelijkenis, maar zij gaan dieper in het formuleren ervan. Ook mocht ik helpen bij het observeren, palperen,… De ademhaling van een beweeglijke, 10 maanden oude baby nemen is geen kattenpis J. De buik van een zieke kleuter palperen lukt wel, maar wat betekent het allemaal precies? En dan een vaginaal onderzoek, toch wel even wat uitgebreider dan hetgeen een Belgische verpleegster moet doen! Na enkele consultaties vroeg de verpleegkundige me ook om mee te denken over de diagnose en de voor te schrijven medicatie. Ik moet zeggen dat ik dat best leuk vond! En het ging me ook wel goed af. Ook niet zo heel moeilijk als je weet dat er niet zo heel veel in de apotheek kast staat ;-)

Om half 5 was de coolste driver van de school er en mochten we beschikken. En daar is eigenlijk het meest interessante van de dag mee gezegd. Het was een bijzondere dag, een confrontatie met het echte Afrikaanse leven, met pure armoede, met cultuurverschillen, met geven en vergeven, met ziekte, maar ook met geluk, want heel veel mensen hier lachen toch erg hartelijk en proberen er toch iets van te maken.

Alles hier in Botswana gaat langzaam: het werken, het wandelen, het regelen, de dagen, de weken, … enkel de zon, die gaat jammer genoeg te snel onder! Omdat wij hier in het donker echt niet over straat kunnen, moeten we steeds rond half 7 terug op IHS zijn. Soms is dat ene uurtje wat we dan tussen werk en IHS hebben echt te weinig. Er is zoveel te zien, zoveel te doen,… Maar we hebben nog 5 weken J